اگر در زمینه واردات و صادرات مواد اولیه فعالیت میکنید، میدانید که ابهام در مسئولیت های حمل و نقل و بیمه میتواند هزینه های پیش بینینشدهای ایجاد کند و سود معامله را تحتتاثیر قرار دهد. به همین دلیل، آشنایی با قواعد اینکوترمز و انتخاب درست آنها اهمیت زیادی دارد.
در این مطلب از پیلارمگ، به بررسی تفاوت CIF و CIP می پردازیم؛ از تعهدات فروشنده و خریدار گرفته تا شیوه حمل، پوشش بیمه و زمان انتقال ریسک. در پایان، میتوانید با درک روشن تری از تفاوت این دو قاعده، گزینه مناسبتری را برای قرارداد صادراتی خود انتخاب کنید.
CIF چیست؟
طبق اینکوترمز ۲۰۲۰، اصطلاح CIF مخفف عبارت Cost, Insurance and Freight است که در فارسی به معنی هزینه، بیمه و کرایه حمل می باشد. وقتی شما در قرارداد خود از CIF استفاده میکنید، به این معناست که فروشنده وظیفه دارد کالا را تا بندر مقصد برساند، هزینه حمل (کرایه کشتی) و همچنین هزینه بیمه کالا را تا آن نقطه پرداخت کند. اما بسیاری از بازرگانان تصور میکنند چون فروشنده هزینه حمل و بیمه را تا مقصد پرداخت کرده، پس مسئولیت کالا تا رسیدن به مقصد با اوست؛ اما این یک باور غلطه!!
در قاعده CIF، نقطه انتقال ریسک با نقطه انتقال هزینه متفاوت است. ریسک از لحظهای که کالا در بندر مبدأ روی عرشه کشتی قرار میگیرد، از فروشنده به خریدار منتقل میشود. یعنی اگر در میانه اقیانوس طوفان شود و کالا آسیب ببیند، مسئولیت از نظر حقوقی با خریدار است، اما خوشبختانه خریدار میتواند از بیمهای که فروشنده تهیه کرده، برای جبران خسارت استفاده کند.
قاعده CIF فقط مخصوص حمل و نقل دریایی و آبراهی است. اگر کالای شما قرار است از طریق حمل و نقل هوایی، ریلی یا جادهای ارسال شود، هرگز نباید از CIF استفاده کنید؛ در این صورت باید از قاعده CIP استفاده نمایید.
مسئولیتهای فروشنده در قاعده CIF
در این حالت، فروشنده باید موارد زیر را انجام دهد:
- آماده سازی کالا: بستهبندی و آمادهسازی کالا برای صادرات.
- انتقال کالا: تحویل کالا به کشتی در بندر مبدأ.
- هزینه حمل: قرارداد بستن با شرکت حملونقل برای انتقال کالا تا بندر مقصد.
- بیمه: تهیه بیمه برای پوشش ریسک آسیب به کالا در طول مسیر (که در اینجا فروشنده ملزم به تهیه حداقل پوشش بیمه است).
- تشریفات گمرکی: انجام تمام مراحل ترخیص کالا برای صادرات.
CIP چیست؟
CIP مخفف Carriage and Insurance Paid To است و بمعنای کرایه حمل و بیمه پرداختشده تا مقصد است. در این قاعده از اینکوترمز ۲۰۲۰، فروشنده هزینه حمل کالا را تا مقصد توافقشده میپردازد و برای کالا بیمه تهیه میکند. پس همانطور که گفتیم، فروشنده باید کالا را به حملکنندهای که با او قرارداد بسته تحویل دهد، تشریفات صادرات را انجام دهد، هزینه حمل تا مقصد نامبرده شده را بپردازد و بیمه مورد نیاز را تهیه کند. بااین حال، پرداخت هزینه حمل تا مقصد به این معنا نیست که ریسک کالا نیز تا آنجا با فروشنده است.
در قاعده CIP، ریسک معمولاً زمانی از فروشنده به خریدار منتقل میشود که کالا به حملکننده تحویل داده شود؛ نه وقتی محموله به مقصد برسد. بنابراین، موردنیاز را تهیه کند. بااین حال، پرداخت هزینه حمل تا مقصد به این معنا نیست که ریسک کالا نیز تا آنجا با فروشنده است.
برخلاف CIF که فقط برای حمل دریایی و آبراهی است، CIP برای همه شیوههای حمل و نقل، از جمله جادهای، ریلی، هوایی و حمل ترکیبی قابل استفاده است.
CIF vs CIP
| ویژگی | قاعده CIF | قاعده CIP |
|---|---|---|
| نام کامل | Cost, Insurance and Freight | Carriage and Insurance Paid to |
| شیوه حملونقل | فقط دریایی و آبراهی | تمامی روشها هوایی، جادهای، ریلی و ترکیبی |
| نقطه انتقال ریسک | روی عرشه کشتی در بندر مبدأ | تحویل کالا به اولین حملکننده |
| پوشش بیمه الزامی | حداقل پوشش (کلوز C) | حداکثر پوشش (کلوز A) |
| محل تحویل (مکان مقصد) | بندر مقصد | مکان توافق شده در مقصد مثلاً انبار خریدار |
انواع سطح پوشش بیمه در اینکوترمز
در جدول بالا، از کلمه کلوز برای میزان پوشش بیمه استفاده کردیم، جالبه بدانید که کلوزها(Clauses) در واقع میزان پوشش بیمه هستند. یعنی مشخص می کنند بیمه در چه شرایطی خسارت را پرداخت میکند. کلوز A بیشترین پوشش و کلوز C کمترین پوشش را دارد.
کلوز C (حداقل پوشش):
کلوز C پایینترین سطح پوشش بیمه باربری است که تنها حوادث بزرگ و فاجعه بار مانند غرق شدن کشتی، آتشسوزی، انفجار، یا برخورد و واژگونی محموله را شامل میشود. این نوع بیمه برای کالاهایی که در برابر رطوبت و شرایط محیطی مقاوم هستند مناسب است، اما خسارتهای جزئی، سرقت، دلهدزدی یا آسیبهای ناشی از نم زدگی را پوشش نمیدهد؛ بنابراین برای کالاهای حساس توصیه نمیشود.
کلوز B (پوشش متوسط):
کلوز B پوششی گستردهتر از کلوز C ارائه میدهد و علاوه بر حوادث عمده ذکر شده در آن، خسارتهای ناشی از ورود آب دریا به انبار کالا، زلزله، آتشفشان، صاعقه و سقوط کالا در حین بارگیری را نیز جبران میکند. این سطح از بیمه انتخاب منطقی برای کالاهایی است که به تغییرات جوی یا رطوبت محیط حساسیت دارند اما نیازمند پوششهای فوقالعاده مانند سرقت نیستند.
کلوز A (حداکثر پوشش – تمامخطر):
کلوز A کاملترین نوع بیمه باربری است که با عنوان تمام خطر(All Risks) شناخته میشود و تقریباً هرگونه خسارت یا آسیب ناگهانی و غیرمنتظره به کالا را پوشش میدهد به جز چند مورد استثنا شده. این کلوز، بهترین و امن ترین گزینه برای کالاهای باارزش و حساس، بهویژه مواد شیمیایی است که کوچکترین ضربه، نشت یا نفوذ رطوبت میتواند کل محموله را غیرقابل استفاده کند.
اگر مثل ما در حوزه مواد شیمیایی فعالیت میکنید، به شما توصیه می کنم که حتی اگر از CIF استفاده میکنید، در قرارداد بنویسید که فروشنده موظف است بیمه کلوز A تهیه کند، چون مواد شیمیایی به رطوبت و جابجایی بسیار حساس هستند.
اشتباهات رایج در انتخاب CIF و CIP
هنگام انتخاب بین CIF و CIP، توجه به چند نکته مهم میتواند از اختلاف و هزینه های پیشبینی نشده جلوگیری کند:
-
- فرض اینکه فروشنده تا مقصد مسئول ریسک کالا است: در هر دو قاعده، فروشنده هزینه حمل و بیمه را تا مقصد توافقشده میپردازد؛ اما ریسک معمولاً زودتر منتقل میشود: در CIF هنگام قرارگرفتن کالا روی کشتی در بندر مبدأ و در CIP هنگام تحویل کالا به حملکننده. پرداخت کرایه تا مقصد به معنای برعهدهداشتن ریسک تا مقصد نیست.
- نادیده گرفتن تفاوت پوشش بیمه: در اینکوترمز ۲۰۲۰، حداقل پوشش بیمهای موردنیاز در CIF معمولاً مطابق کلوز C و در CIP مطابق کلوز A است. بااینحال، اینها حداقل تعهدهای قاعدهاند؛ طرفین میتوانند درباره پوشش گستردهتر یا شرایط دیگری توافق کنند. بهتر است شرایط بیمهنامه و استثناهای آن را بررسی کنید، نه اینکه فقط به نام قاعده اکتفا کنید.
- انتخاب قاعده بدون توجه به نوع محموله و مسیر حمل: انتخاب صرفاً بر اساس هزینه بیمه یا کرایه میتواند مناسب نباشد. نوع کالا، حساسیت آن، شیوه حمل و نحوه تحویل به حملکننده را در نظر بگیرید و مطمئن شوید قاعده با روش حمل و قرارداد شما سازگار است.
- تصور اینکه بیمه، همه خسارتها را جبران میکند: بیمه باربری ممکن است استثناها، سقف تعهد یا شرایطی برای جبران خسارت داشته باشد. پیش از معامله، پوششهای بیمه نامه را بررسی کنید و برای کالاهای حساس، درباره پوشش تکمیلی با فروشنده یا بیمه گر توافق کنید.
